Zalewajka świętokrzyska tradycyjna potrawa z Kielc, która podbiła serca smakoszy

Zalewajka to jedna z najbardziej znanych zup regionu świętokrzyskiego, będąca symbolem prostoty i wyjątkowego smaku. Powstała w XIX wieku jako danie biedoty, ponieważ do jej przygotowania wystarczyło kilka podstawowych składników zakwas z mąki żytniej, ziemniaki i wędzonka. Dzięki temu była tania, sycąca i łatwa do ugotowania. Dziś to prawdziwa perełka kuchni regionalnej, wpisana na Listę Produktów Tradycyjnych.

W Kielcach i okolicach zalewajka to nie tylko codzienne danie, ale i element lokalnej tożsamości organizowane jest nawet jej święto! W klasycznej wersji przygotowuje się ją na bazie kwaśnego żuru, a dodatkiem mogą być wędzone żeberka, kiełbasa, boczek, a nawet suszone grzyby. W niektórych miejscach jak w karczmie Izba Dobrego Smaku podaje się ją z jajkiem sadzonym, co jeszcze bardziej podkreśla jej wyjątkowy charakter.

Jeśli chcesz poczuć prawdziwy smak Świętokrzyskiego, koniecznie wypróbuj ten przepis!

Przepis na zalewajkę świętokrzyską z jajkiem sadzonym

Porcja dla 4 osób

⏳ Czas przygotowania : około 1,5 godziny

• 500 ml zakwasu z mąki żytniej (domowego lub kupnego)
• 2 l wody
• 500 g kości wędzonych (np. żeberka, golonka)
• 200 g kiełbasy wędzonej
• 150 g boczku wędzonego
• 500 g ziemniaków
• 2 cebule
• 50 g suszonych grzybów (np. borowiki, podgrzybki)
• 4 jajka
• 2 ząbki czosnku
• 1 łyżka majeranku
• 3 ziarenka ziela angielskiego
• sól i pieprz do smaku
• 1 łyżka smalcu lub oleju

Przygotowanie:

1. Przygotowanie wywaru
   W dużym garnku umieść wędzone kości, dodaj ziele angielskie i zalej 2 litrami zimnej wody. Doprowadź do wrzenia, a następnie gotuj na małym ogniu przez około 45 minut, aby uzyskać aromatyczny bulion.

2. Przygotowanie ziemniaków i grzybów
   W międzyczasie obierz ziemniaki i pokrój je w kostkę. Suszone grzyby namocz w ciepłej wodzie przez około 15 minut, a następnie pokrój na mniejsze kawałki.

3. Dodanie ziemniaków i zakwasu
   Po 45 minutach gotowania wyjmij kości z garnka, dodaj pokrojone ziemniaki i gotuj przez kolejne 20 minut. Po tym czasie powoli wlej zakwas, cały czas mieszając, aby zupa się nie zwarzyła.

4. Podsmażenie dodatków
   Na patelni rozgrzej smalec lub olej. Pokrój boczek w drobną kostkę i smaż na średnim ogniu, aż stanie się chrupiący. Dodaj pokrojoną w kostkę cebulę i smaż, aż się zeszkli. Następnie dorzuć pokrojoną w plasterki kiełbasę i smaż jeszcze 23 minuty.

5. Dokończenie zupy
   Do gotującej się zupy dodaj podsmażony boczek, kiełbasę i cebulę. Następnie wrzuć posiekane grzyby oraz przeciśnięty przez praskę czosnek. Dopraw majerankiem, solą i pieprzem według uznania. Całość gotuj jeszcze przez 10 minut.

6. Jajko sadzone wyjątkowy dodatek
   Na patelni rozgrzej odrobinę tłuszczu i usmaż jajka sadzone, tak aby białko było ścięte, a żółtko delikatnie płynne.

7. Podanie
   Gorącą zalewajkę nalewaj do głębokich talerzy lub misek, a na wierzch połóż jajko sadzone.

Z czym podawać zalewajkę?

Zalewajka najlepiej smakuje z kromką wiejskiego chleba, zwłaszcza tego na zakwasie. Można ją również podać z kiszonkami np. ogórkami kiszonymi lub kapustą, które świetnie podkreślą jej kwaśny smak.

Jak zmodyfikować przepis?

• Wersja FIT zamiast boczku można dodać więcej warzyw, np. marchewkę i seler, a do smażenia użyć oleju rzepakowego lub całkowicie pominąć tłuszcz.
• Wersja wege wystarczy pominąć mięso i zamiast kości wędzonych ugotować wywar na warzywach oraz dodać wędzoną paprykę dla aromatu.
• Bardziej esencjonalny smak jeśli chcesz intensywniejszego aromatu, możesz dodać odrobinę chrzanu lub musztardy na sam koniec gotowania.

Zalewajka świętokrzyska to prawdziwa duma regionu, która łączy w sobie prostotę i głęboki smak. Jeśli jeszcze jej nie próbowałeś, koniecznie ugotuj ten klasyczny przepis przekonasz się, dlaczego ta tradycyjna potrawa z Kielc zasługuje na miano kultowej!