W Kielcach padnie pytanie o sądy obwoźne i 21 wyroków śmierci

W kieleckim Przystanku Historia wraca temat, który nie brzmi jak sucha lekcja, tylko jak ciężki rozdział powojennej historii regionu. O sądach doraźnych KBW, działających w 1946 roku niemal jak ruchomy mechanizm represji, opowie historyk z Łodzi. To spotkanie ma pokazać nie tylko skalę wyroków, ale też sposób, w jaki władza próbowała złamać podziemie niepodległościowe. Wstęp jest wolny, więc dla wielu osób może to być jedna z tych rzadkich okazji, by spojrzeć na lokalną historię bez skrótów i uproszczeń.

• Sąd, który przyjechał razem z represją
• Historyk z Łodzi pokaże kulisy tamtych procesów
• Spotkanie odbędzie się przy Warszawskiej 5

Sąd, który przyjechał razem z represją

Podczas środowego spotkania w Kielcach Paweł Wąs z Oddziału IPN w Łodzi przybliży działalność sądów doraźnych Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. To właśnie one, wiosną 1946 roku, pojawiły się w województwie kieleckim jako element komunistycznej operacji wymierzonej w podziemie niepodległościowe.

Ich mechanizm był prosty i brutalny zarazem. Orzekano szybko, bez całego ciężaru zwykłego postępowania, a wyroki miały działać odstraszająco. Według informacji IPN skład orzekający pod przewodnictwem mjr. Stanisława Baraniuka w ciągu dwóch miesięcy osądził ponad 40 osób. 21 z nich skazano na karę śmierci.

To liczby, które w lokalnej pamięci nie powinny ginąć pod warstwą ogólnych opisów powojnia. Za każdym takim wyrokiem stał konkretny człowiek, konkretna rodzina i konkretne ślady połamanych biografii.

Historyk z Łodzi pokaże kulisy tamtych procesów

Zapowiadany wykład nosi tytuł „Członkowie podziemia niepodległościowego przed krwawymi sądami na kółkach”. Właśnie ten wątek ma być osią całego spotkania – od funkcji sądów obwoźnych po bilans ich działania w regionie kieleckim.

Paweł Wąs zajmuje się badaniami nad podziemiem niepodległościowym po II wojnie światowej, sądami doraźnymi KBW oraz konspiracyjnymi organizacjami młodzieżowymi. Ma też na koncie publikacje poświęcone Konspiracyjnemu Wojsku Polskiemu i młodzieżowemu oporowi antykomunistycznemu. To ważne, bo zapowiadany wykład nie będzie ogólnym historycznym rzutem oka, lecz próbą wejścia w szczegóły tamtego systemu represji.

Dla osób zainteresowanych dziejami regionu to także szansa, by lepiej zrozumieć, jak po wojnie działały narzędzia nacisku wobec ludzi związanych z podziemiem. Takie spotkania rzadko kończą się jedynie na dacie i nazwisku. Najczęściej zostawiają w słuchaczach dużo trudniejsze pytanie: jak szybko aparat państwa potrafił przejść od deklaracji do przemocy.

Spotkanie odbędzie się przy Warszawskiej 5

Kolejna odsłona cyklu „Środa w Przystanku Historia” rozpocznie się:

• 20 maja
• o godz. 17.00
• wstęp wolny
• Przystanek Historia IPN w Kielcach, ul. Warszawska 5

To propozycja nie tylko dla pasjonatów historii. Tego typu spotkania pomagają uporządkować wiedzę o regionie, w którym powojenne losy ludzi często rozstrzygały się w cieniu decyzji zapadających daleko od zwykłego życia mieszkańców.

na podstawie: Powiat Kielecki.