Garncarstwo z Chałupek trafiło na krajową listę dziedzictwa

Na kole garncarskim powstają tam naczynia, a z gliny lepione są figurki ludzi, zwierząt i kapliczki. Chałupki w gminie Morawica zostały właśnie wyróżnione za wielowiekową tradycję, która przetrwała dzięki przekazywaniu umiejętności z pokolenia na pokolenie. Wpis na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego obejmuje garncarstwo i ceramikę figuralną tego ośrodka.

Decyzję o wpisie podjął Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Uznanie obejmuje rzemiosło rozwijane w Chałupkach, a także dorobek twórców związanych z tym miejscem. Wśród nich wymieniana jest śp. Elżbieta Klimczak, wybitna garncarka i laureatka Dorocznej Nagrody Starosty Kieleckiego w Dziedzinie Twórczości Artystycznej, Upowszechniania i Ochrony Kultury.

Wyróżnienie ma pomóc w dalszym upowszechnianiu oraz ochronie tradycji. Dla mieszkańców regionu oznacza również łatwiejsze wskazanie, co odróżnia ceramikę z Chałupek od innych wyrobów – nie tylko jej formy, lecz także sposób zdobienia i charakterystyczne przedmioty.

• Z gliny powstają naczynia, figurki i gwizdki
• Charakterystyczne ryty i ślimaki zamiast malowanych wzorów

Z gliny powstają naczynia, figurki i gwizdki

Ośrodek Tradycji Garncarstwa w Chałupkach znany jest przede wszystkim z naczyń użytkowych oraz ręcznie lepionej ceramiki figuralnej. Wśród wyrobów znajdują się:

• figurki ludzi i zwierząt,
• kapliczki,
• ceramiczne gwizdki w kształcie ptaków,
• gwizdki z głowami koników.

Naczynia formuje się na kole garncarskim. Figurki powstają przede wszystkim przez ręczne lepienie i modelowanie. Poszczególne elementy łączy się ślamem, czyli rozwodnioną gliną.

Cały proces wymaga kilku etapów. Najpierw przygotowuje się glinę i nadaje jej odpowiedni kształt. Później wyrób schnie, trafia do pierwszego wypału, jest szkliwiony, a następnie ponownie wypalany.

Charakterystyczne ryty i ślimaki zamiast malowanych wzorów

Ceramika z Chałupek nie jest ozdabiana malowanymi wzorami. Jej wygląd tworzą proste ryty, odciski stempelków oraz naklejane woluty. Wśród rozpoznawalnych motywów znajdują się wzory przypominające ślimaki.

Kolorystyka wyrobów opiera się głównie na brązach, zieleniach i żółciach. Wynika to z materiałów dostępnych w przeszłości i stanowi jeden z elementów miejscowej tradycji. Wpis na listę pozwala zachować nie tylko same przedmioty, lecz także wiedzę o ich ręcznym wykonywaniu, zdobieniu i wypalaniu.

na podstawie: Powiat Kielecki.