Od altany na działce do muzealnej floty. Takie autobusy przyjadą do Kielc

Na placu wystawowym spotkają się przedwojenny Chevrolet, czerwony „ogórek” i jeden z zaledwie siedmiu Ikarusów 411. Wśród zabytkowych autobusów, które pojawią się w Expo Kielce, będzie też SAN H100B z niezwykłą przeszłością – przez lata służył jako altana na działce. VI Wystawa Zabytkowych Autobusów pokaże, jak w ciągu niemal sześciu dekad zmieniała się komunikacja miejska.

• Przedwojenny Chevrolet przypomni autobusy z wąskich ulic Warszawy
• Ruchome kino, poznański Jelcz i autobus pamiętany z Rzeszowa
• Ikarus 411 pokazuje początek ery niskiej podłogi

Przedwojenny Chevrolet przypomni autobusy z wąskich ulic Warszawy

Najstarszym pojazdem na wystawie będzie Chevrolet EFD 183 FS z 1938 roku. To jeden z najstarszych zabytkowych autobusów należących do Miejskich Zakładów Autobusowych w Warszawie. Pod koniec lat 30. podobne, niewielkie i zwrotne pojazdy kierowano między innymi na wąskie ulice stołecznego Śródmieścia. W latach 1937–1939 do Warszawy trafiło 60 autobusów tego typu.

Prezentowany egzemplarz odzyskał dawny wygląd dzięki odnalezieniu kompletnego przedwojennego podwozia, układu jezdnego i napędowego. Nadwozie odtworzono z uwzględnieniem charakterystycznych szczegółów warszawskich autobusów. Prace zakończono w 2026 roku.

Z Krakowa przyjedzie SAN H100B z 1973 roku. Jego losy mogły zakończyć się zupełnie inaczej. Po wycofaniu z toruńskiej komunikacji pod koniec lat 70. autobus przez kilkadziesiąt lat pełnił funkcję altany na działce. W takiej roli przetrwał do 2015 roku.

W 2024 roku pojazd trafił do MPK w Krakowie. Podczas renowacji przywrócono mu pierwotny wygląd, wyposażenie i sprawność techniczną. Dziś należy do nielicznych zachowanych egzemplarzy miejskiej wersji SAN-a H100.

Ruchome kino, poznański Jelcz i autobus pamiętany z Rzeszowa

Wystawa pokaże także, że po zakończeniu regularnej służby autobusy otrzymywały czasem zaskakujące drugie życie. Scania CR111M z 1978 roku przez lata kursowała w Szwecji, a później prywatny właściciel wykorzystywał ją jako ruchome kino. Następnie opiekę nad pojazdem przejęło szwedzkie stowarzyszenie miłośników historycznej motoryzacji. Ostatecznie Scania została przekazana MPK w Krakowie.

Poznań reprezentować będzie Jelcz M11 z 1988 roku. Konstrukcja łączyła polskie nadwozie z podwoziem węgierskiego Ikarusa 260. Autobus woził pasażerów MPK Poznań do 2001 roku, a po latach spędzonych poza miastem wrócił do przewoźnika. Po gruntownej renowacji odtworzono jego historyczne malowanie i wyposażenie. W sierpniu 2025 roku Jelcz ponownie pojawił się na poznańskich ulicach.

Z Rzeszowa przyjedzie Jelcz PR110U o numerze 442, wyprodukowany w 1982 roku. Przez dekady po Rzeszowie i okolicznych trasach kursowało ponad 200 autobusów tego modelu. Egzemplarz oznaczony numerem 442 zachowano między innymi dzięki jego dobremu stanowi technicznemu. Przy odbudowie pracowali także ludzie, którzy znali te autobusy z czasów ich codziennej eksploatacji. Pozwoliło to zachować oryginalne rozwiązania i detale.

Powiązany artykuł

VI Wystawa Zabytkowych Autobusów na TRANSEXPO 2026

Ikarus 411 pokazuje początek ery niskiej podłogi

Wśród prezentowanych pojazdów znajdzie się Ikarus 411 z lat 90. To konstrukcja związana z początkiem przechodzenia komunikacji miejskiej na autobusy niskopodłogowe. Podłoga znajdowała się na jednym poziomie na całej długości pojazdu, co było wówczas rozwiązaniem wyprzedzającym wiele powszechnie stosowanych konstrukcji.

Pierwsze dwa Ikarusy 411 trafiły do MZA Warszawa w 1995 roku. Powstało zaledwie siedem autobusów tej serii, dlatego obecność jednego z nich w Kielcach będzie rzadką okazją do obejrzenia świadectwa technologicznej zmiany z lat 90.

W roli autobusu rezerwowego przygotowano Jelcza MEX 272 z 1972 roku, znanego jako czerwony „ogórek”. Po zakończeniu przewozów pasażerskich pojazd służył jako autobus techniczny przy utrzymaniu warszawskiej infrastruktury tramwajowej. Po dwuletniej odbudowie, zakończonej w 2025 roku, dołączył do floty zabytkowych pojazdów Warszawskich Linii Turystycznych.

Na wystawie będzie można zobaczyć autobusy sprowadzone z kilku miast:

• Warszawy – Chevroleta, Ikarusa 411 i Jelcza MEX 272,
• Krakowa – SAN H100B oraz Scanię CR111M,
• Poznania – Jelcza M11,
• Rzeszowa – Jelcza PR110U.

VI Wystawa Zabytkowych Autobusów zostanie zorganizowana przez Izbę Gospodarczą Komunikacji Miejskiej jako część targów TRANSEXPO 2026. Wydarzenie odbędzie się od 14 do 16 października w Expo Kielce. Zestawienie pojazdów pozwoli prześledzić nie tylko wygląd dawnych autobusów, lecz także kolejne etapy rozwoju transportu publicznego – od konstrukcji przedwojennych po pierwsze w pełni niskopodłogowe modele.

na podstawie: Urząd Miasta Kielce.