Zespół Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych w Kielcach - kontakt, oddziały i oferta edukacyjna

Zespół Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych to jednostka samorządu województwa świętokrzyskiego zarządzająca ośmioma parkami krajobrazowymi w Górach Świętokrzyskich i na Ponidziu. Siedziba główna mieści się w Kielcach przy ul. Łódzkiej, a kluczowym obiektem edukacyjnym jest Ośrodek Edukacji Przyrodniczej w Umianowicach z unikatowym Nidarium i drezynami rowerowymi. Jednostka prowadzi bezpłatną działalność edukacyjną dla szkół, przedszkoli i turystów indywidualnych.

Chcę skontaktować się z Zespołem lub sprawdzić godziny pracy → Kontakt i siedziba Chcę dowiedzieć się, czym zajmuje się Zespół Parków → Zadania i cele Zespołu Chcę poznać parki krajobrazowe i ich walory → Informacje ogólne o parkach Chcę sprawdzić wykaz i powierzchnię obszarów chronionych → Obszary chronionego krajobrazu Chcę zapisać grupę na warsztaty w Kielcach → Oferta edukacyjna — Oddział w Kielcach Chcę zwiedzać Ośrodek w Umianowicach i sprawdzić godziny otwarcia → Ośrodek Edukacji Przyrodniczej w Umianowicach — zwiedzanie i atrakcje Chcę sprawdzić przejazdy drezynami rowerowymi → Drezyny rowerowe Chcę zapisać grupę na warsztaty lub nocleg w Umianowicach → Oferta edukacyjna — Oddział w Umianowicach Chcę poznać inne obiekty edukacyjne i atrakcje → Pozostałe obiekty Chcę sprawdzić dostępność obiektów dla osób z niepełnosprawnościami → Dostępność architektoniczna Szukam odpowiedzi na najczęstsze pytania o parki i zwiedzanie → FAQ

Kontakt i siedziba

Biuro główne Zespołu znajduje się w Kielcach, gdzie prowadzona jest obsługa administracyjna i koordynacja działań edukacyjnych. Drugi oddział — z Ośrodkiem Edukacji Przyrodniczej — działa w Umianowicach koło Kij. Dla spraw związanych z rezerwacją zajęć edukacyjnych warto kontaktować się bezpośrednio z kierownikiem odpowiedniego oddziału.

Zadania i cele Zespołu

Podstawowym zadaniem jednostki jest ochrona przyrody, walorów krajobrazowych oraz wartości historycznych i kulturowych na terenie ośmiu parków krajobrazowych. Zespół realizuje to poprzez inwentaryzację siedlisk przyrodniczych, monitoring zagrożeń oraz współpracę z samorządami lokalnymi i organizacjami ekologicznymi.

Do kluczowych obszarów działalności należy edukacja przyrodnicza prowadzona w szkołach i wśród mieszkańców regionu — zarówno w formie warsztatów stacjonarnych, jak i wycieczek terenowych po ścieżkach dydaktycznych. Służba Parków Krajobrazowych zajmuje się również identyfikacją zagrożeń dla ekosystemów oraz gromadzeniem dokumentacji przyrodniczej i kulturowej.

Informacje ogólne o parkach

Osiem parków krajobrazowych zarządzanych przez Zespół leży w dwóch odrębnych krainach geograficznych: Górach Świętokrzyskich i Niecki Nidziańskiej. Każdy z nich charakteryzuje się specyficznymi walorami — od górskich krajobrazów porośniętych lasami bukowymi po nizinne tereny Ponidzia z unikalną roślinnością stepową.

Na terenie wszystkich parków wraz z otulinami wyznaczono 297 form ochrony przyrody, w tym rezerwaty przyrody chroniące rzadkie gatunki roślin i zwierząt. Najcenniejsze obszary obejmują siedliska gipsowe, wapienne formacje skalne oraz zespoły leśne o charakterze naturalnym.

Obszary chronionego krajobrazu

W otulinach parków krajobrazowych utworzono osiem obszarów chronionego krajobrazu, które pełnią funkcję buforową dla głównych jednostek ochrony. Poniżej pełny wykaz z powierzchnią każdego obszaru.

Oferta edukacyjna — Oddział w Kielcach

Oddział w Kielcach prowadzi bezpłatne zajęcia dla szkół, przedszkoli i grup zorganizowanych. Warsztaty realizowane są w sali dydaktycznej przy siedzibie Zespołu oraz na przyrodniczej ścieżce dydaktycznej wokół budynku. Zajęcia w sali trwają od 1 do 2 i obejmują prezentacje multimedialne, obserwacje przy użyciu lup i lornetek oraz elementy twórcze — prace plastyczne i zabawy przyrodnicze.

Alternatywną formą są prelekcje i pogadanki w placówkach oświatowych — trwają one zazwyczaj 45 minut i kończą się quizem z nagrodami. Dla grup preferujących aktywną formę poznawania przyrody pracownicy prowadzą wycieczki piesze i autokarowo-piesze po terenach świętokrzyskich parków z przewodnictwem po ścieżkach dydaktycznych.

Rezerwacji zajęć dokonuje się telefonicznie pod numerem 601-816-913 — kierownik Oddziału w Kielcach.

Ośrodek Edukacji Przyrodniczej w Umianowicach — zwiedzanie i atrakcje

Ośrodek oddany do użytku w 2022 roku to najważniejszy obiekt edukacyjny Zespołu na terenie Ponidzia. Główną atrakcją jest Nidarium — wielkogabarytowe akwarium biotopowe o pojemności około 24 tysięcy litrów, odwzorowujące życie w rzece Nidzie. Z dawnej wieży ciśnień rozciąga się panorama doliny Nidy, a na terenie Ośrodka działają woliery dla dzikich ptaków oraz zagroda edukacyjna ze zwierzętami gospodarskimi.

Zwiedzanie indywidualne jest bezpłatne i odbywa się o pełnych godzinach — ostatnie wejście na godzinę przed zamknięciem. Grupy zorganizowane mogą zwiedzać po wcześniejszym uzgodnieniu terminu z recepcją.

Rozpoczęcie sezonu letniego uzależnione jest od warunków atmosferycznych — aktualne informacje publikowane są na profilu Facebook Ośrodka.

Drezyny rowerowe

Na torach kolejki wąskotorowej kursują drezyny rowerowe na trasie Umianowice–Hajdaszek (5 km, przejazd około 60 minut). Do dyspozycji jest 9 drezyn, w tym jedna przystosowana do przewożenia osoby na wózku inwalidzkim. Przejazd jest nieodpłatny dla uczestników warsztatów edukacyjnych (po wcześniejszym uzgodnieniu z kierownikiem Ośrodka Edukacji Przyrodniczej w Umianowicach) oraz odpłatny dla turystów indywidualnych.

Ośrodek jest nieczynny w święta: 1 stycznia, 6 stycznia, Wielki Piątek, Wielka Sobota, Wielka Niedziela, Poniedziałek Wielkanocny, Boże Ciało, 15 sierpnia, 1 listopada, 11 listopada, 24–26 grudnia.

Oferta edukacyjna — Oddział w Umianowicach

Zajęcia edukacyjne w Ośrodku odbywają się od wtorku do piątku w godz. od 8.30 do 14:30. Są bezpłatne, ale wymagają wcześniejszej rezerwacji — formularz należy przesłać minimum 14 dni przed planowanym terminem. Program obejmuje pogadanki, warsztaty, gry terenowe i akcje ekologiczne, a tematyka jest ustalana indywidualnie z uwzględnieniem wieku uczestników.

Przykładowe bloki tematyczne to: życie w Nidarium, geologia Ponidzia (gips, wapień, less), zwierzęta krajobrazu rolniczego, budowa uli dla pszczół murarek, warsztaty survivalowe oraz sezonowe zajęcia typu “Poszukiwacze wiosny”. Zajęcia trwają od 2 do 4 godzin i mogą być łączone w dłuższe bloki.

Dla grup zorganizowanych przygotowujących kilkudniowe warsztaty, obozy lub zielone szkoły Ośrodek oferuje bazę noclegową (59 miejsc w pokojach 2–5-osobowych), całodzienne wyżywienie oraz altanę ogrodową z miejscem na ognisko.

Pozostałe obiekty

Świętokrzyska Kolejka Wąskotorowa “Ciuchcia Ponidzie” — Jędrzejów

Kolejka turystyczna z siedzibą przy ul. Dojazd 1/3 w Jędrzejowie oferuje przejazdy wąskotorowe. Kontakt: kierownik sekcji ds. kolejki wąskotorowej 607-315-105, główny specjalista ds. kolejowych 519-485-591, starszy specjalista ds. kolejowych 519-485-753.

Leśniczówka w Niwach Daleszyckich

Obiekt edukacyjno-rekreacyjny przy ul. Niwy 26 w Daleszycach przeznaczony wyłącznie dla zorganizowanych grup (przedszkola, klasy I–III szkoły podstawowej). Warsztaty odbywają się na ścieżce edukacyjnej z interaktywnymi stanowiskami — “światowidami”, “wrzutkami” do rozpoznawania drzew i ptaków, “zgaduj-zgadulą” rozwijającą zmysł dotyku. Zajęcia trwają od 1 do 3. Rezerwacji należy dokonywać przez Oddział w Kielcach.

Dostępność architektoniczna

Każda lokalizacja Zespołu ma inny poziom dostosowania do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Siedziba główna w Kielcach — budynek nie posiada windy, a toalety na parterze i piętrze nie są przystosowane dla osób na wózkach. Wejścia nie są dostosowane ze względu na progi, brak oznaczeń w alfabecie Braille’a i pętli indukcyjnej. Przed budynkiem brakuje wyznaczonych miejsc parkingowych dla osób z niepełnosprawnościami.

Ośrodek Edukacji Przyrodniczej w Umianowicach — w pełni dostosowany: główne wejście na poziomie gruntu, winda dostępna na wszystkich kondygnacjach, toalety przystosowane na każdym piętrze, recepcja z obniżoną ladą i przenośną pętlą indukcyjną. Przy obiekcie cztery wyznaczone miejsca parkingowe dla osób z niepełnosprawnościami oraz tyflomapy zewnętrzna i wewnętrzna z informacją dźwiękową. Drezyny rowerowe obejmują jedną przystosowaną do przewozu osoby na wózku inwalidzkim.

Świętokrzyska Kolejka Wąskotorowa w Jędrzejowie — jedno wejście dostępne dla osób z niepełnosprawnościami, jedna toaleta przystosowana. Brak wyznaczonych miejsc parkingowych dla osób z niepełnosprawnościami.

Leśniczówka w Niwach — obiekt niedostosowany: teren nieutwardzony, wejścia z przeszkodami (schody), brak windy, toalety nieprzystosowane. Dostęp wyłącznie dla grup zorganizowanych — osoby ze specjalnymi potrzebami proszone są o wcześniejszy kontakt pod 504-855-377 w celu omówienia możliwości.

FAQ

1. Czy można wjechać do parku krajobrazowego?

Tak — parki krajobrazowe są obszarami ochrony, do których wstęp jest dozwolony i nie wymaga zezwolenia. Ograniczenia dotyczą konkretnych form ochrony ścisłej (rezerwatów, pomników przyrody), gdzie obowiązują regulaminy z zakazami wchodzenia poza wyznaczone szlaki lub zakazem wstępu w określonych porach roku. Na terenie parków obowiązują zasady zrównoważonej turystyki — zakaz zostawiania śmieci, rozpalania ognisk poza wyznaczonymi miejscami, niszczenia roślin i płoszenia zwierząt.

2. Ile jest parków krajobrazowych w województwie świętokrzyskim?

W województwie świętokrzyskim działa osiem parków krajobrazowych, wszystkie zarządzane przez Zespół Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych. Pięć z nich leży w Górach Świętokrzyskich, trzy na terenie Niecki Nidziańskiej (Ponidzie).

3. Jakie są parki krajobrazowe wchodzące w skład Zespołu?

Zespół zarządza następującymi parkami: Świętokrzyski Park Krajobrazowy, Suchedniowski Park Krajobrazowy, Jeleniowski Park Krajobrazowy, Chęciński Park Krajobrazowy, Cisowsko-Orłowiński Park Krajobrazowy, Nadnidziański Park Krajobrazowy, Szaniecki Park Krajobrazowy oraz Kozubowski Park Krajobrazowy. Każdy charakteryzuje się odmiennymi walorami — od górskich lasów bukowych po nizinne krajobrazy gipsowe z unikalną florą stepową.

4. Gdzie zapisać dziecko na warsztaty przyrodnicze?

Rezerwacji dokonuje się telefonicznie lub osobiście w wybranym oddziale. Dla zajęć w Kielcach — kontakt z kierownikiem Oddziału 601-816-913. Dla zajęć w Umianowicach — recepcja Ośrodka 41 357-17-11. Warunkiem jest przesłanie wypełnionego formularza minimum 14 dni przed planowanym terminem. Wszystkie zajęcia są bezpłatne.

5. Czy Ośrodek w Umianowicach jest otwarty w weekendy?

W sezonie letnim (maj–wrzesień) tak — w soboty i niedziele obowiązują godziny 10:00 18:00. W sezonie zimowym (październik–kwiecień) Ośrodek jest zamknięty w weekendy. Poniedziałki są nieczynne przez cały rok.

6. Czy zwiedzanie Ośrodka w Umianowicach jest płatne?

Nie — zwiedzanie indywidualne jest bezpłatne. Jedynie przejazd drezynami rowerowymi przez turystów indywidualnych jest odpłatny (dla uczestników warsztatów edukacyjnych — nieodpłatny po uzgodnieniu).

7. Jak dojechać do Ośrodka Edukacji Przyrodniczej w Umianowicach?

Ośrodek znajduje się przy ul. Parków Krajobrazowych 7 w Kijach, w północnej części Nadnidziańskiego Parku Krajobrazowego. Dojazd samochodem drogą krajową nr 73 (Kielce–Busko-Zdrój), następnie lokalnymi drogami przez Umianowice. Przy obiekcie znajduje się parking z czterema miejscami dla osób z niepełnosprawnościami.

8. Czy Ośrodek w Umianowicach jest dostosowany dla wózkowców?

Tak — to najlepiej przystosowany obiekt Zespołu: wejście bezprogowe, winda na wszystkich kondygnacjach, przystosowane toalety, obniżona lada w recepcji, pętla indukcyjna oraz drezyna przystosowana do przewozu osoby na wózku.

Materiał źródłowy stanowiła strona pk.kielce.pl. Dane mogą się zmieniać; pamiętaj, warto sprawdzić je na oficjalnej stronie.