Profilaktyka na dużą skalę. Polacy mają setki tysięcy terminów badań

Wystarczy telefon, kilka minut i decyzja, by sprawdzić stan zdrowia – przekonuje ogólnopolska kampania „Profilaktyka – podaj dalej”. Wśród dostępnych badań są między innymi mammografia, test HPV HR, kolonoskopia i badania w programie „Moje Zdrowie”. Mimo rosnącej dostępności Polki i Polacy wciąż korzystają z nich znacznie rzadziej, niż mogliby. Kampania ma zachęcać także do przypominania o badaniach bliskim.

Ministerstwo Zdrowia ogłosiło wrzesień miesiącem profilaktyki. W działania włączają się samorządy, instytucje publiczne, organizacje społeczne i przedstawiciele środowiska medycznego. Przekaz kampanii trafi do mieszkańców całej Polski między innymi przez telewizję, billboardy, nośniki cyfrowe i warszawskie metro.

„Chcemy budować świadomość, że badania profilaktyczne nie są wymagające” – przekonuje minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

• Niska frekwencja przy setkach tysięcy dostępnych terminów
• Ponad 500 wydarzeń ma przypominać o badaniach
• „Moje Zdrowie” łączy ankietę z indywidualnym planem
• Profilaktyka obejmie serce, mózg i najczęstsze nowotwory

Niska frekwencja przy setkach tysięcy dostępnych terminów

Dane dotyczące badań przesiewowych pokazują wyraźną różnicę między dostępnością świadczeń a zainteresowaniem pacjentów. W ciągu ostatnich dwóch lat z programu profilaktyki raka piersi skorzystało 32,77 proc. uprawnionych kobiet. Bezpłatna mammografia przysługuje kobietom od 45. roku życia.

Jeszcze niższy był udział w programie profilaktyki raka szyjki macicy, w którym wykorzystywany jest test HPV HR. Z badania skorzystało 15,22 proc. uprawnionych osób. W sierpniu w aplikacji mojeIKP dostępnych było ponad:

• 384 tys. terminów mammografii,
• 445 tys. terminów badań HPV HR.

Na kolonoskopię w ramach programu wczesnego wykrywania raka jelita grubego w 2025 roku zgłosiło się około 15 proc. osób uprawnionych. Program obejmuje zarówno kobiety, jak i mężczyzn.

Zapisy na część badań można znaleźć w aplikacji mojeIKP. Dla mieszkańców Kielc oznacza to, że pierwsze sprawdzenie dostępnych możliwości nie musi zaczynać się od wizyty w przychodni – wystarczy zalogowanie do Internetowego Konta Pacjenta i wyszukanie odpowiedniego świadczenia.

Wczesne wykrycie choroby zwiększa szanse na skuteczne leczenie i szybszy powrót do zdrowia. Dlatego kampania łączy profilaktykę z codziennymi nawykami, takimi jak ruch, zdrowe odżywianie i szczepienia.

Ponad 500 wydarzeń ma przypominać o badaniach

We wrześniu w całej Polsce zaplanowano ponad 500 wydarzeń i akcji zdrowotnych. Uczestnicy będą mogli dowiedzieć się, jakie programy profilaktyczne są dostępne, a także porozmawiać ze specjalistami.

W ośmiu miastach odbędą się dodatkowe działania promujące badania. Kampanii towarzyszyć będą również iluminacje i ekspozycje w rozpoznawalnych obiektach. Na pomarańczowo podświetlone zostaną Stadion Śląski w Chorzowie, Spodek w Katowicach, Tarczyński Arena Wrocław i Pałac Kultury i Nauki w Warszawie. Na PGE Narodowym w Warszawie pojawi się napis „#Profilaktyka”, a na Atlas Arenie w Łodzi zostanie wyświetlony materiał graficzny kampanii. W akcję włączą się także Arena Gliwice PreZero i Tauron Arena Wrocław.

Symbolem działań została Profisia – maskotka i ambasadorka profilaktyki. Ma kojarzyć się z troską o zdrowie oraz przekazywaniem bliskim informacji, które mogą pomóc w podjęciu decyzji o badaniu.

Kampanię wesprą między innymi ORLEN, PGE Polska Grupa Energetyczna, ENEA, TAURON Polska Energia, PKO Bank Polski, Poczta Polska, PZU Życie, PZU Zdrowie, Polski Holding Nieruchomości, Krajowa Grupa Spożywcza, Polska Grupa Zbrojeniowa, Polski Holding Hotelowy, PKP Polskie Linie Kolejowe, PKP Intercity, Polskie Porty Lotnicze i Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Poczta Polska przygotuje specjalną emisję znaczka poświęconego profilaktyce zdrowotnej.

Ambasadorami kampanii zostali Katarzyna Dowbor, Anna Karwan i Tomasz Majewski.

„Moje Zdrowie” łączy ankietę z indywidualnym planem

Osoby od 20. roku życia mogą skorzystać z programu „Moje Zdrowie”. Procedura rozpoczyna się od bezpłatnej ankiety dostępnej w aplikacji mojeIKP lub przez Internetowe Konto Pacjenta. Po jej przetworzeniu przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej wystawia skierowanie na badania laboratoryjne. Wyniki są następnie omawiane z personelem medycznym, a pacjent otrzymuje Indywidualny Plan Zdrowotny.

Z aplikacji mojeIKP korzysta już ponad 5,5 mln osób. Jedną z najczęściej odwiedzanych sekcji jest „Profilaktyka”, gdzie można sprawdzić informacje o świadczeniach i skorzystać z wybranych form centralnej e-rejestracji.

W aplikacji dostępna jest również ankieta „10 dla Zdrowia”. Dotyczy czynników, na które można wpływać, między innymi ciśnienia tętniczego, cholesterolu, poziomu glikemii, aktywności fizycznej, diety, masy ciała i palenia tytoniu. Jej celem jest wskazanie obszarów, w których warto wcześniej zmienić codzienne nawyki lub skonsultować się z lekarzem.

Według danych przywołanych przez prof. Piotra Dobrowolskiego choroby sercowo-naczyniowe odpowiadały w 2023 roku za 36,9 proc. wszystkich zgonów. Części przedwczesnych zdarzeń można zapobiec przez ograniczenie czynników ryzyka i szybsze wykrywanie nieprawidłowości.

Profilaktyka obejmie serce, mózg i najczęstsze nowotwory

Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, Polskie Towarzystwo Onkologiczne i Polskie Towarzystwo Neurologiczne zwracają uwagę, że choroby sercowo-naczyniowe, nowotwory i choroby neurologiczne odpowiadają za dużą część zgonów oraz niepełnosprawności. W wielu przypadkach łączy je styl życia i czynniki ryzyka, na które można oddziaływać.

Prof. Piotr Rutkowski wskazuje, że około 80 proc. nowotworów wiąże się z zewnętrznymi czynnikami ryzyka, w dużej mierze związanymi ze stylem życia. Z tego powodu działania profilaktyczne powinny ułatwiać zdrowe wybory, zwiększać udział w badaniach przesiewowych i pomagać wcześniej rozpoznawać zagrożenia.

Oferta badań ma zostać rozszerzona od 1 października. Do koszyka świadczeń gwarantowanych Narodowego Funduszu Zdrowia trafi ogólnopolski program wczesnego wykrywania raka płuca z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej. Program obejmie osoby palące papierosy w wieku od 55 do 74 lat, czyli grupę podwyższonego ryzyka.

na podstawie: Urząd Miasta w Kielcach.