Na drogach krajowych nie ma jednego gospodarza. Tu każdy ma swoje zadanie

Na krajowych trasach nie ma jednego dyżurnego od wszystkiego. Jedni kierowcy jadą większością autostrad bez opłat, inni muszą liczyć się z bramkami albo systemem e-TOLL, a nad prędkością czuwa osobna sieć urządzeń. W tle są jeszcze samorządy, które odpowiadają za część oświetlenia, oraz administracja wydająca zgody na przejazdy wielkich zestawów. Właśnie dlatego łatwo się tu pogubić, jeśli patrzy się tylko na nazwę drogi, a nie na to, kto nią zarządza.

• Na większości autostrad osobówki jadą bez opłat. Cięższe pojazdy rozlicza e-TOLL
• Fotoradary i odcinkowy pomiar prędkości pozostają pod nadzorem CANARD
• Oświetlenie przy drogach i transport ponadgabarytowy mają własne zasady

Na większości autostrad osobówki jadą bez opłat. Cięższe pojazdy rozlicza e-TOLL

Dla samochodów osobowych do 3,5 t i motocykli sytuacja jest stosunkowo prosta – za korzystanie z ogromnej większości z 5585 km dróg szybkiego ruchu nie ma opłat. Płatne pozostaje jedynie 466 km odcinków koncesyjnych. Chodzi o:

• A1 Rusocin – Nowa Wieś
• A2 Świecko – Konin, z wyłączeniem odcinka między węzłami Poznań Zachód i Poznań Wschód
• A4 Katowice – Kraków

To oznacza, że przy lekkich pojazdach znaczenie ma konkretny odcinek, a nie sama tabliczka z numerem autostrady.

Inaczej wygląda to w przypadku pojazdów o masie całkowitej powyżej 3,5 t. W ich przypadku opłaty obejmują nie tylko koncesyjne fragmenty autostrad, ale też pozostałe autostrady zarządzane przez GDDKiA, większość dróg ekspresowych i część dróg krajowych klasy GP. Za elektroniczny pobór opłat w systemie e-TOLL odpowiada Krajowa Administracja Skarbowa, więc dla kierowców zawodowych i firm transportowych kontrola kosztów zaczyna się już na etapie planowania trasy.

Fotoradary i odcinkowy pomiar prędkości pozostają pod nadzorem CANARD

Na drogach krajowych kontrola prędkości nie ogranicza się do jednego rodzaju urządzeń. Funkcjonują tam zarówno tradycyjne fotoradary, jak i systemy odcinkowego pomiaru prędkości. Za ich obsługę odpowiada Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym, czyli CANARD, działające w strukturze Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego.

Plany dotyczące nowych fotoradarów i punktów OPP na sieci dróg krajowych są opiniowane przez GDDKiA oraz Policję. Sama GDDKiA zgłasza też własne propozycje lokalizacji takich urządzeń. Dla kierowców to sygnał, że miejsca kontroli nie pojawiają się przypadkowo – poprzedza je procedura uzgodnień między instytucjami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo ruchu.

Oświetlenie przy drogach i transport ponadgabarytowy mają własne zasady

Nie wszystkie obowiązki przy drogach krajowych spoczywają na jednym zarządcy. Oświetlenie przy drogach krajowych innych niż autostrady i drogi ekspresowe, jeśli chodzi o teren gminy i obszar zabudowany, należy do władz lokalnych. Do zadań samorządu dochodzi też oświetlenie chodników, ścieżek rowerowych oraz dodatkowych jezdni obsługujących ruch z terenów przyległych do pasa drogowego.

GDDKiA odpowiada natomiast za oświetlenie przy drogach szybkiego ruchu oraz na Miejscach Obsługi Podróżnych. To ważne rozróżnienie, bo w sprawach awarii albo planowania nowych punktów świetlnych właściwy adres nie zawsze jest taki sam jak przy samej jezdni.

Osobny rozdział stanowią przejazdy ponadgabarytowe. Na drogach krajowych przewożone są m.in. elementy stalowych konstrukcji, części do budowy farm wiatrowych, zbiorniki czy filtry przemysłowe. Takie transporty zwykle odbywają się nocą, choć zdarzają się także w ciągu dnia. Ich skala bywa ogromna – szerokość ładunku może sięgać 9 m, a długość całego zestawu nawet 90–100 m, jak w przypadku transportu śmigieł do wiatraków.

Taki przejazd jest możliwy wyłącznie po uzyskaniu odpowiedniego zezwolenia. W zależności od parametrów pojazdu i trasy wydają je:

• starosta – dla kategorii I
• starosta i naczelnik urzędu celno-skarbowego – dla kategorii II
• Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad oraz naczelnik urzędu celno-skarbowego – dla kategorii III
• Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad – dla kategorii IV i V
• prezydent miasta na prawach powiatu – dla kategorii V, jeśli trasa biegnie wyłącznie w granicach tego miasta i nie prowadzi autostradą ani drogą ekspresową

Właśnie przy takich przewozach najważniejsze jest wcześniejsze dopasowanie trasy do rodzaju zezwolenia. Bez tego nawet największy transport nie ruszy zgodnie z przepisami.

na podstawie: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Kielce.